Eikenprocessierups in Oude IJsselstreek

Met het voorjaar in aantocht, bereiden we ons ook weer voor op de komst van de eikenprocessierups. In 2018 en 2019 was de plaag landelijk groot, waardoor deze moeilijk te beheersen was. Ook dit jaar wordt verwacht dat de eikenprocessierups zich weer in groten getale laat zien in onze regio. De rups kan tot half augustus voor het nodige ongemak zorgen. Op deze pagina informeren we u over de mogelijke overlast, onze aanpak en de mogelijkheden om uzelf te beschermen.

Probeer elk contact met rupsen en nesten te vermijden. Zorg bij het bezoeken van gebieden met eikenbomen voor goede bedekking van hoofd, ogen, hals, armen en benen en ga niet in de buurt van eikenbomen op de grond zitten.

Wat kunt u doen als u in aanraking bent geweest met brandharen?

  • Niet wrijven of krabben
  • Strip de huid met plakband
  • Spoel huid en ogen goed met lauw water
  • Gebruik eventueel een verkoelende of verzachtende crème met bijvoorbeeld Aloë Vera of menthol
  • Was uw kleding op 60 graden Celsius (indien mogelijk)

De klachten verdwijnen in de meeste gevallen binnen twee weken.

Heeft u aanhoudende oogklachten en helpt spoelen niet? Zwellen uw lippen, tong of oogleden op en/of heeft u last van benauwdheid? Bel dan de huisarts. Ga voor meer gezondheidsinformatie naar de website van de GGD: www.oakie.info.

Huisdieren

De brandharen van de eikenprocessierups kunnen gevaarlijk zijn voor dieren. Voorkom daarom elk contact van huisdieren met de rups en vermijd gebieden waar gewaarschuwd wordt voor de eikenprocessierups. Komt uw huisdier toch in contact met brandharen van de rups? Was of spoel de huid, bek of ogen van het dier goed met water. Neem bij allergische klachten van het dier contact op met een dierenarts.

Buiten de bebouwde kom

Om de plaag in de gemeente te beheersen, is preventieve bestrijding noodzakelijk. Een selectie van de straten buiten de bebouwde kom worden van april tot medio mei preventief behandeld met het biologische bestrijdingsmiddel Xentari.

Binnen de bebouwde kom

Nieuw dit jaar is de preventieve bestrijding binnen de bebouwde kom. Dit jaar wordt op een aantal locaties binnen de bebouwde kom van april tot medio mei twee maal preventief bestreden met het biologische bestrijdingsmiddel Xentari.

Wat is Xentari

Xentari is een biologisch bacteriepreparaat dat bestaat uit Bacillus thuringiensis (Bt). Dat is een algemeen voorkomende grondbacterie die parasiteert op allerlei verschillende rupsensoorten. Het bacteriepreparaat wordt met speciale voertuigen op het blad van de eiken gespoten. Als de rupsen het blad eten, krijgen ze ook de bacterie mee naar binnen, raken geïnfecteerd en worden gedood.

Het nadeel is dat ook rupsen van andere vlinders doodgaan wanneer ze het eikenblad eten. Daarom wordt zorgvuldig bekeken op welke plekken dit middel kan worden ingezet.

Bij de bestrijding van de eikenprocessierups wordt rekening gehouden met bedreigde en beschermde vlinders. Voor het preventief bestrijden met Xentari raadpleegt de gemeente daarom de beheerkaarten met beschermde vlindersoorten. De kaarten worden door de Vlinderstichting beschikbaar gesteld.

Xentari is onschuldig voor mensen, insecten, andere zoogdieren en vogels.

Interactieve kaart

Wegzuigen van nesten

Op plekken waar geen preventieve bestrijding is toegepast of waar na de preventieve bestrijding alsnog nesten worden gevonden, kunnen deze worden weggezogen. Daarbij wordt gewerkt op basis van prioriteit. De locaties waar veel mensen risico (scholen, speelplaatsen, sportvelden, bejaardentehuizen, verzorgingscentra) lopen hebben de hoogste prioriteit. Dit jaar is de capaciteit van de bestrijdingsteams verhoogd.

Prioriteit

Locatie

Voorbeeld locatie

Hoog

Hoge gebruiksdruk,

grote kans op contact

Zorgcentra, scholen, zwembaden, winkelstraten, evenementen

Standaard

Gemiddelde kans op

contact

Woonwijk, drukke fietsroutes binnen de kern, speellocaties

Laag

Lage gebruiksdruk,

lage kans op contact

Bebouwing buiten de kern, drukke fietsroutes buiten de kern

Geen

Lage gebruiksdruk,

lage kans op contact

Bossen, buitengebied, rustige wegen

Natuurlijke vijanden

Natuurlijke vijanden leveren een belangrijke bijdrage aan de beheersing van de eikenprocessierups. Veel verschillende boomsoorten, planten, bloemrijke bermen en het minder vaak maaien daarvan dragen bij aan het vergroten van de biodiversiteit. Het aantal natuurlijke vijanden van de eikenprocessierups neemt daardoor geleidelijk aan toe. Natuurlijke vijanden van de eikenprocessierups zijn o.a. mussen, mezen, spreeuwen en vleermuizen.

Helaas biedt het vergroten van de biodiversiteit (en daarmee het aantal natuurlijke vijanden) niet direct een oplossing. Het is een proces van jaren. Zo goed mogelijk anticiperen op de plaag en op een goede manier omgaan met de overlast is en blijft dus belangrijk.

Vergroenen

In een natuurlijke omgeving die in balans is, heeft de eikenprocessierups minder kans. U kunt meehelpen door uw eigen tuin te vergroenen. Zorg dat uw tuin bloemen en planten bevat en niet alleen bestrating. Voor een kleine tuin of balkon zijn bloempotten met bloeiende bloemen zeer geschikt. Veel insecten, vogels, bijen en vlinders hebben het hele jaar gevarieerde bloeiende beplanting nodig voor voedsel en bescherming. Het gebruik van gif voor bijvoorbeeld onkruid of het bestrijden van de buxusmot wordt afgeraden.

Nestkasten

Daarnaast kunt u nestkasten voor bijvoorbeeld mussen, mezen, spreeuwen of vleermuizen ophangen. Dit zijn natuurlijke vijanden van de eikenprocessierups. Het stimuleren van de aanwezigheid van vogels is een goede aanvulling op het bestrijden van de eikenprocessierups. Daarom heeft gemeente Oude IJsselstreek vorig jaar een proef met nestkasten gedaan en zijn ook dit jaar een beperkt aantal nestkasten beschikbaar gesteld die inwoners in hun tuin kunnen ophangen.

Ziet u een nest met eikenprocessierupsen op een plek waar dit veel overlast veroorzaakt? Meld dit via het digitale meldformulier of telefonisch via (0315) 292 292. Vanwege het grote aantal meldingen en vragen is het helaas niet mogelijk om iedere melder een persoonlijke terugkoppeling te voorzien. In onderstaand overzicht vindt u de meest gestelde vragen.

Wanneer komt de gemeente de rupsen uit de boom bij mij in de buurt weghalen?

Het is helaas niet mogelijk om melders een persoonlijke terugkoppeling over een specifieke eikenboom of groep eikenbomen te geven. We verwachten, net als afgelopen jaren, veel meldingen. Elke melding wordt toegevoegd aan een lijst waarop alle locaties staan waar de eikenprocessierups is gezien. Deze lijst wordt vervolgens afgehandeld op basis van prioriteit. De volgende prioriteitlocaties zijn aangewezen: scholen, speelplaatsen, sportvelden, bejaardentehuizen en verzorgingstehuizen. Daarna zijn woonstraten aan de beurt.

De planning wordt dagelijks bijgesteld aan de hand van het weer, meldingen op prioriteitlocaties en beschikbare capaciteit. Wij kunnen daarom niet zeggen wanneer een specifieke locatie aan de beurt is.

Waarom zagen jullie niet gewoon alle eiken in de gemeente om?

Het kappen van eiken is geen oplossing voor het probleem. De eik is een belangrijke boomsoort, heeft een grote ecologische waarde en vervult vele ecosysteemdiensten. Denk aan luchtkwaliteit, het afvangen van water, koeling en CO2 reductie.

Wat moet ik doen als er eikenprocessierupsen in de eikenboom op mijn eigen terrein zitten?

Heeft u op eigen terrein een boom met een nest eikenprocessierupsen? Dan kunt u zelf contact opnemen met een professioneel bestrijdingsbedrijf. Gemeente Oude IJsselstreek kan hierin niets voor u betekenen. Het zelf wegbranden van de nesten is zinloos en wordt ten zeerste afgeraden. Door de bedreiging en de warmte laat de rups zijn brandharen juist los en worden deze in de omgeving van de boom verspreid.

Waarom hangt de gemeente niet in iedere boom een nestkast?

Gemeente Oude IJsselstreek heeft ook dit jaar een beperkt aantal nestkasten beschikbaar gesteld voor inwoners, met een eikenboom in de buurt van hun woning, die hun tuin of hun omgeving aantrekkelijker willen maken voor vogels die eikenprocessierupsen eten. Dit is een mooie toevoeging aan de verschillende methoden om de plaag onder controle te krijgen maar niet de oplossing voor het probleem. De actie voor dit jaar is afgelopen en er zijn geen nestkasten meer beschikbaar.

We ontkomen er de komende jaren niet aan om rekening te houden met de aanwezigheid van de eikenprocessierups. We moeten ons aanpassen en groot inzetten als het om (preventieve) bestrijding gaat.

Kijk voor meer vragen en antwoorden op processierups.nu